Δήμος Αροανίας

Ο Δήμος Αροανίας υπήρξε δήμος του νομού Αχαΐας που προέκυψε με το πρόγραμμα «Καποδίστριας» από τη συνένωση παλαιότερων κοινοτήτων της περιοχής, οι οποίες αποτέλεσαν στη συνέχεια τα δημοτικά διαμερίσματα του δήμου. Λειτούργησε την περίοδο 1999 -2010 οπότε και καταργήθηκε με την εφαρμογή του προγράμματος «Καλλικράτης» και εντάχθηκε στον νέο δήμο Καλαβρύτων. Έδρα του δήμου ήταν η Ψωφίδα. Αποτελούταν από τα χωριά δημοτικά διαμερίσματα Αγράμπελα, Αγρίδι, Αλέσταινα, Ανάσταση, Αροανία, Δεσινό, Καμενιάνοι, Λεχούρι, Λιβάρτζι, Πλάκα και Σειρές. Στον δήμο ανήκαν και οι οικισμοί Δροβολό, Πλατανίτσα, Σέλλι και Κερασιά. Ο Δήμος Αροανίας είχα ανασυσταθεί το 1835 μέχρι το 1914 με μικρή διαφορά στη δομή του.


Ιστορική αναδρομή και Αγωνιστές του '21

Η Αροανία είναι πρώην κοινότητα και απο το 1999 δημοτικό διαμέρισμα του Δήμου Αροανίας στον Νομό Αχαΐας.Το παλιό όνομα του χωριού ήταν Σοπωτό, ενώ εδώ γεννήθηκε ο Οσιομάρτυρας Παύλος.Οι κάτοικοι κυρίως ασχολούνται με την κτηνοτροφία. Το 1928 άλαξε όνομα σε Άγιος Παύλος προς τιμήν του οσιομάρτυρος, αλλά το 1930 πήρε το σημερινό του όνομα. Μέχρι το 1914 ήταν έδρα του τότε δήμου Αροανίας, και έδρα δημοσίων υπηρεσιών.Το χωριό κατοικήθηκε πρώτη φορά κατα τον 8ο αιώνα από κατοίκους που ήρθαν από το χωριό Κλείτορ. Πάνω από το χωριό δεσπόζει η Τάρταρη παρυφάδα του Ερύμανθου όπου υπάρχουν και ερείπια φράγκικου κάστρου. Κοντά στην Αροάνια βρίσκεται η Μονή Παναγίας της Φανερωμένης .Στο χωριό επίσης υπάρχει και ο πύργος των Πετιμεζέων της ιστορικής οικογένειας με μεγάλη προσφορά στον απελευθερωτικό αγώνα.Από την Αροανία κατάγονται οι αγωνιστές του 1821 Βασιλικός Σοφιανόπουλος, Παναγιώτης Σοφιανόπουλος, Κωνσταντής Πετιμεζάς, Αντώνιος Ανδριόπουλος, Ιωάννης Ανδρέου,Σπήλιος Σακελλάριος και επίσης οι Νεόφυτος Καυσοκαλυβίτης, Ευάγγελος Παπανούτσος, Κωνσταντίνος Φάσσος, Ιωάννης Σοφιανόπουλος. Στην ευρύτερη περιοχή του χωριού ξεκίνησαν οι πρώτες εχθροπραξίες το 1821. Ενώ στο Σοπωτό υπάρχει σχολείο απο το 1776 το οποίο λειτουργεί αδιάκοπα μέχρι σήμερα.Στο Σοπωτό αναφέρεται το 1830 ότι είχε αλληλοδιδακτικό σχολείο από τα λίγα χωριά τότε που είχαν σχολείο.

Φυσιολογία και γεωγραφία

Τα Αροάνια Όρη, ή Χελμός είναι οροσειρά της βόρειας Πελοποννήσου που βρίσκεται κατά το μεγαλύτερο μέρος της στο νομό Αχαΐας και λιγότερο στο νομό Κορινθίας, βόρεια της επαρχίας Καλαβρύτων. Στην αρχαιότητα λεγόταν Αροάνια, ενώ το νεώτερο όνομά της Χελμός είναι σλαβικής προέλευσης και σημαίνει στρατιωτικό κράνος ("χιονισμένο βουνό"). Πρόκειται για τη τρίτη σε ύψος οροσειρά της Πελοποννήσου μετά εκείνων του Ταϋγέτου και της Κυλλήνης ή Ζήρια. Το ύψος του Χελμού φθάνει τα 2.355 μέτρα στην Ψηλή Κορφή. Περιβάλλεται στα νότια από τη Ντουρντουβάνα και το Μαίναλο, δυτικά από τον Ερύμανθο και το Παναχαϊκό, ανατολικά από την Κυλλήνη ενώ βόρεια καταλήγει στον Κορινθιακό κόλπο. Στις Β υπώρειες του βουνού βρίσκεται η λίμνη του Τσιβλού (στα 800 μ.), ενώ κοντά στις ψηλές κορυφές σχηματίζεται από τα χιόνια που λιώνουν η εποχική αλπική λίμνη Μαυρόλιμνη (2.050 μ.).

Άλλες γνωστές κορυφές του Χελμού είναι η Νεραϊδόραχη (2.338 μ.) η οποία σχηματίζει μεγάλη ορθοπλαγιά και δεσπόζει στα ανατολικά του βουνού, ο Προφ. Ηλίας (2.238 μ.), το Γαρδίκι (2.182 μ.), το Αυγό (2.138 μ.) και το Νησί (2.042 μ.).

Διαδρομές και μορφολογία

Ανάβαση στις ψηλές κορυφές του βουνού πραγματοποιείται είτε από τα βόρεια (χιονοδρομικό κέντρο μέσω Καλαβρύτων), είτε από τα ανατολικά (από την άγρια χαράδρα της Στύγας). Εναλλακτικά, μπορεί να ανεβεί κανείς από τη νότια κορυφογραμμή του Χελμού, γνωστή και ως Χτένια του Χελμού, πολύωρη και απαιτητική διαδρομή η οποία προϋποθέτει γνώσεις και εξοπλισμό αναρρίχησης.

Υποδομές και προτεινόμενες διαδρομές

Στο Χελμό υφίσταται σήμερα το ομώνυμο Αστεροσκοπείο Χελμού, το χιονοδρομικό κέντρο Χελμού, βόρεια από τα Καλάβρυτα, καθώς και σπουδαίο «πεστροφοτροφείο».

Χιονοδρομικό κέντρο - Νεραϊδόραχη - Ψηλή Κορφή: Ακολουθούμε τον δρόμο που ανηφορίζει από τα Καλάβρυτα προς χιονοδρομικό κέντρο Χελμού. Αφήνουμε το αμάξι στο πάρκινγκ και, έχοντας μπροστά μας το σαλέ, κατευθυνόμαστε αριστερά προς την απότομη πλαγιά με τα έλατα. Στόχος μας είναι να βγούμε στην ράχη του βουνού και να αρχίσουμε τον ανήφορο προς τη Νεραϊδόραχη.

Τα πρώτα μέτρα γίνονται σε απότομη κλήση. Περνάμε τα τελευταία δέντρα και σύντομα βλέπουμε πίσω από το βουνό, ενώ απέναντί μας και ανατολικά υψώνεται η Μεγάλη Ζήρεια (Κυλλήνη). Συνεχίζουμε προς την κορυφή που βρίσκεται από πάνω μας και λίγο πριν φτάσουμε- ανάλογα με την ποσότητα και την ποιότητα του χιονιού- τραβερσάρουμε προς τα δεξιά για να γλυτώσουμε την μεγάλη κλήση. Το συγκεκριμένο σημείο συσσωρεύει αρκετό χιόνι, και χρειάζεται προσοχή για να μη γλιστρήσουμε.

Ανηφορίζουμε αριστερά μέχρι να βγούμε στην κορυφογραμμή και να αρχίσουμε να βλέπουμε την πίσω πλευρά της Νεραϊδόραχης. Από εδώ η διαδρομή είναι απλή. Συνεχίζουμε την ανηφόρα μέχρι να φτάσουμε στην κορυφή, από όπου αντικρύζουμε απέναντι και νότια την Ψηλή Κορυφή. Δεξιά μας καταλήγει το ψηλότερο λιφτ του χιονοδρομικού, ενώ φαίνεται και το αστεροσκοπείο. Θα κινηθούμε προς αυτήν την κατεύθυνση, αποφεύγοντας από αριστερά την πίστα του σκι.

Για λίγη ώρα κατηφορίζουμε μέχρι να βγούμε σε μία μικρή κορυφογραμμή με βράχια. Αφού παρακάμψουμε προσεκτικά τα βράχια από αριστερά, περνάμε κάτω από μια κορυφή με κατεύθυνση το οροπέδιο. Έχουμε φτάσει πλέον στο τελευταίο κομμάτι της διαδρομής και ανηφορίζουμε σε ήπια κλήση μέχρι την κορυφή. Η θέα είναι εκπληκτική, με τον Ερύμανθο στα δυτικά, και την Ντουρντουβάνα, την Κυλλήνη και τις απότομες κόψεις των άλλων κορφών του Χελμού να κλέβουν την παράσταση.

Σκι

Στην τοποθεσία Βαθιά Λάκκα λειτουργεί το χιονοδρομικό κέντρο Χελμού, με επτά αναβατήρες και δώδεκα πίστες.

Τουριστική αξιοποίηση και φύση

Τα Αροάνια όρη (Χελμός) της βορείου Πελοποννήσου αποτελούν έναν από τους πιο δημοφιλείς προορισμούς για τους Αθηναίους και όχι μόνο. Tο τρίτο ψηλότερο βουνό της Πελοποννήσου μετά τον Ταΰγετο και τη Ζήρεια, δέχεται πολύ περισσότερους επισκέπτες από τα άλλα δύο βουνά, χάρη στο γνωστό χιονοδρομικό, που βρίσκεται στην τοποθεσία Βαθιά Λάκκα, 14χλμ. ανατολικά από τα Καλάβρυτα. Τους χειμερινούς μήνες η βόρεια πλευρά του βουνού πλημμυρίζει από σκιέρ και εκδρομείς, που απολαμβάνουν τον καφέ τους στο σαλέ του χιονοδρομικού. Ωστόσο, ο τεράστιος ορεινός όγκος προσφέρει και αρκετά σημεία όπου μπορεί να απομονωθεί κανείς μακριά από τον θόρυβο των αυτοκινήτων και την πολυκοσμία. Στο σύνολο τους, τα βουνά της περιοχής- η Ζήρεια στα ανατολικά, λίγο πιο νότια η Ντουρντουβάνα και δυτικά ο Ερύμανθος- συνθέτουν ένα τοπίο ιδιαίτερης ομορφιάς και υψηλής οικολογικής σημασίας. Το μεγαλύτερο τμήμα του Χελμού καλύπτεται από κεφαλληνιακή ελάτη, ενώ στους πρόποδες αναπτύσσονται και άλλα δέντρα, όπως πλατάνια, μαύρη πεύκη, καστανιές, βελανιδιές, ιτιές, λεύκες κ.α. Η χλωρίδα της περιοχής περιλαμβάνει πάνω από 1.000 είδη, μεταξύ των οποίων 27 ενδημικά της Πελοποννήσου και 90 ενδημικά της Ελλάδας. Αξίζει να σημειωθεί ότι τον Σεπτέμβριο του 2009 υπογράφηκε υπουργική απόφαση, με την οποία 544 χιλιάδες στρέμματα περνούν σε καθεστώς ειδικής προστασίας. Το νεοσύστατο Εθνικό Πάρκο Χελμού-Βουραϊκού περιλαμβάνεται τα Αροάνια Όρη, τα Ύδατα Στυγός, το φαράγγι Βουραϊκού και το αισθητικό δάσος Καλαβρύτων. Πλούσια είναι και η πανίδα της περιοχής. Ένα από τα σπανιότερα είδη ζώων, που παλαιότερα ζούσαν στην περιοχή, είναι η βίδρα (Lutra lutra), όμως σήμερα ενδέχεται να έχει εξαφανιστεί. Οι χρυσαετοί, οι γύπες και τα σπάνια θηλαστικά απειλούνται επίσης με εξαφάνιση, κυρίως λόγω της έλλειψης τροφής, της μόλυνσης αλλά και της ανεξέλεγκτης θήρας. Η μείωση της κτηνοτροφίας της τελευταίες δεκαετίες ωφέλησε την τοπική χλωρίδα, όμως διέρρηξε την τροφική αλυσίδα, στερώντας τα μεγαλόσωμα πτωματοφάγα πτηνά από τη σημαντικότερη πηγή τροφής τους. Στη δεύτερη ψηλότερη κορυφή, τη Νεραϊδόραχη, είναι εγκατεστημένο το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο των Βαλκανίων, ο "Αρίσταρχος". Καταλυτικό ρόλο για την επιλογή της τοποθεσίας έπαιξε το χαμηλό ποσοστό φωτορύπανσης και το μεγάλο υψόμετρο. Δυστυχώς, το τηλεσκόπιο σήμερα υπολειτουργεί, καθώς εξακολουθεί να μη διαθέτει επαρκές επιστημονικό προσωπικό.

Αξιοθέατα

Ο δασικός δρόμος που οδηγεί στους εντυπωσιακούς Καταρράκτες της Στυγός- ύψους 200 μέτρων- ξεκινά από το χωριό Περιστέρα και μετά από 3 με 4 χιλιόμετρα μετατρέπεται σε μονοπάτι, που όμως συχνά είναι κατεστραμμένο. Άλλα σημαντικά αξιοθέατα της περιοχής είναι το μοναδικό Σπήλαιο Λιμνών, κοντά στο χωριό Καστριά, το καταπράσινο φαράγγι του Βουραϊκού- το διασχίζει οδοντωτός σιδηρόδρομος-, και το χωριό των Καλαβρύτων με το Δημοτικό Μουσείο Καλαβρυτινού Ολοκαυτώματος.

Μυθολογία

Τα Ύδατα της Στυγός- οι πηγές του ποταμού Κράθι σε υψόμετρο 2.100 μέτρων- έχουν συνδεθεί με αμέτρητους μύθους, καθώς θεωρούνταν ότι πήγαζαν από τα Τάρταρα και αποτελούσαν το ένα από τα έξι υποχθόνια ποτάμια, που χώριζαν τη γη από τον Άδη. Η ίδια η Στύγα ήταν Ωκεανίδα, μητέρα του Κράτους, της Βίας, του Ζήλου και της Νίκης. Οι αρχαίοι θεοί ορκίζονταν στο όνομα της, ενώ στα νερά της βούτηξε η Θέτις τον νεογέννητο Αχιλλέα για να τον κάνει αθάνατο.

Αποστάσεις: Αθήνα: 188χλμ. & Θεσσαλονίκη: 690χλμ..